Hãy tưởng tượng bạn là chủ một quán phở. Báo cáo kết quả kinh doanh sẽ kể lại câu chuyện kinh doanh của quán trong một tháng.
Cảnh 1: Doanh Thu Bán Hàng và Cung Cấp Dịch Vụ (Revenue/Sales)
Cảnh 2: Lợi Nhuận Gộp (Gross Profit) – “Tiền Lời” Thực Sự Từ Sản Phẩm
Đây là cảnh quay quan trọng nhất, tiết lộ khả năng sinh lời cốt lõi của sản phẩm/dịch vụ.
- Cách đọc: Con số này cho biết bạn thực sự lãi bao nhiêu trên mỗi sản phẩm bán ra, trước khi tính đến các chi phí vận hành khác như thuê nhà, lương nhân viên…
- Chỉ số cần xem: Biên lợi nhuận gộp (Gross Profit Margin) = (Lợi nhuận gộp / Doanh thu) * 100%.
- Chỉ số này cực kỳ quan trọng! Nó cho thấy cứ 100 đồng doanh thu thì bạn thu về bao nhiêu đồng lợi nhuận gộp.
- Câu hỏi cần đặt ra (Tín hiệu RỦI RO):
- Biên lợi nhuận gộp có đang giảm dần không? Nếu có, đây là báo động đỏ. Lý do có thể là:
- Giá nguyên vật liệu đầu vào (thịt bò, bánh phở) đang tăng.
- Bạn đang phải chạy chương trình giảm giá, khuyến mãi để bán được hàng.
Ví dụ quán phở: Giá vốn cho 3.000 bát phở là 60.000.000đ.
- Lợi nhuận gộp = 150.000.000 – 60.000.000 = 90.000.000đ.
- Biên lợi nhuận gộp = (90.000.000 / 150.000.000) * 100% = 60%. (Cứ bán 100.000đ tiền phở, bạn lãi gộp được 60.000đ).
Cảnh 3: Lợi Nhuận Từ Hoạt Động Kinh Doanh (Operating Profit) – Lãi/Lỗ Từ Hoạt Động Cốt Lõi
Đây là cảnh quay cho thấy cỗ máy kinh doanh của bạn vận hành có hiệu quả hay không.
- Nó là gì? Là số tiền còn lại sau khi lấy Lợi nhuận gộp trừ đi tất cả các chi phí vận hành.
- Chi phí bán hàng (Selling Expenses): Chi phí để bán được hàng. Ví dụ: tiền quảng cáo Facebook, lương nhân viên bán hàng, phí hoa hồng cho app giao hàng…
- Chi phí quản lý doanh nghiệp (General & Admin Expenses): Chi phí để duy trì bộ máy công ty. Ví dụ: tiền thuê mặt bằng, lương quản lý, lương kế toán, điện, nước, internet…
- Công thức:
Lợi nhuận từ HĐKD = Lợi nhuận gộp – Chi phí bán hàng – Chi phí quản lý doanh nghiệp
- Cách đọc: Đây là thước đo chính xác nhất về hiệu quả của hoạt động kinh doanh chính. Nó cho biết sau khi trang trải mọi chi phí để tạo ra sản phẩm và vận hành công ty, bạn còn lại bao nhiêu tiền.
- Câu hỏi cần đặt ra (Tín hiệu RỦI RO):
- Chi phí bán hàng và quản lý có đang tăng nhanh hơn doanh thu không? Nếu doanh thu tăng 10% mà chi phí tăng 30%, cỗ máy của bạn đang vận hành rất lãng phí. Bộ máy đang phình to nhưng không hiệu quả.
- Lợi nhuận từ HĐKD có dương không? Nếu số này âm, hoạt động kinh doanh cốt lõi của bạn đang thua lỗ.
Ví dụ quán phở:
- Chi phí bán hàng (quảng cáo,…) = 10.000.000đ.
- Chi phí quản lý (thuê nhà, lương quản lý, điện nước…) = 45.000.000đ.
- Lợi nhuận từ HĐKD = 90.000.000 – 10.000.000 – 45.000.000 = 35.000.000đ.
Cảnh 4: Lợi Nhuận Trước Thuế (Earnings Before Tax – EBT)
- Nó là gì? Là lợi nhuận sau khi tính thêm các hoạt động tài chính và các hoạt động bất thường khác.
- Công thức:
Lợi nhuận trước thuế = Lợi nhuận từ HĐKD +/- Doanh thu/Chi phí tài chính +/- Thu nhập/Chi phí khác
- Chi phí tài chính: Chủ yếu là lãi vay ngân hàng bạn phải trả.
- Thu nhập khác: Thu nhập bất thường như thanh lý tài sản, được bồi thường…
- Chi phí khác: Chi phí bất thường như bị phạt…
- Câu hỏi cần đặt ra (Tín hiệu RỦI RO):
- Chi phí lãi vay có đang ăn mòn phần lớn lợi nhuận không? Nếu có, doanh nghiệp đang quá phụ thuộc vào vốn vay, rủi ro tài chính rất cao.
Ví dụ quán phở: Tháng này bạn phải trả lãi vay ngân hàng 5.000.000đ.
- Lợi nhuận trước thuế = 35.000.000 – 5.000.000 = 30.000.000đ.
Cảnh cuối: Lợi Nhuận Sau Thuế (Net Profit/Net Income) – Con Số Cuối Cùng
Đây là cảnh kết của “cuốn phim”, là số tiền thực sự bạn bỏ vào túi sau khi đã hoàn thành mọi nghĩa vụ.
- Nó là gì? Là số tiền còn lại sau khi lấy Lợi nhuận trước thuế trừ đi Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.
- Công thức:
Lợi nhuận sau thuế = Lợi nhuận trước thuế – Chi phí thuế TNDN
- Cách đọc: Đây chính là con số cuối cùng, thể hiện kết quả kinh doanh của bạn trong kỳ.
- Chỉ số cần xem: Biên lợi nhuận ròng (Net Profit Margin) = (Lợi nhuận sau thuế / Doanh thu) * 100%.
- Chỉ số này cho biết cứ 100 đồng doanh thu, bạn thực sự bỏ túi được bao nhiêu đồng lợi nhuận cuối cùng.
Ví dụ quán phở: Thuế TNDN (giả sử 20%) = 30.000.000 * 20% = 6.000.000đ.
- Lợi nhuận sau thuế = 30.000.000 – 6.000.000 = 24.000.000đ.
- Biên lợi nhuận ròng = (24.000.000 / 150.000.000) * 100% = 16%. (Cứ 100.000đ doanh thu, bạn thực sự bỏ túi được 16.000đ).
Bí Quyết Đọc Hiểu Thông Minh:
Bằng cách đọc Báo cáo kết quả kinh doanh như một câu chuyện có lớp lang, bạn sẽ không còn sợ những con số nữa. Thay vào đó, bạn sẽ thấy chúng biết nói, chỉ ra cho bạn đâu là điểm mạnh cần phát huy và đâu là điểm yếu cần khắc phục ngay lập tức.
