CÔNG CỤ HIỆN THỰC HÓA GIẤC MƠ DOANH NHÂN (PHẦN 1)
BSC được ví như tấm bản đồ chiến lược giúp tổ chức đi đúng hướng, còn thành công hay thất bại phụ thuộc vào năng lực, sự linh hoạt và bản lĩnh của nhà quản lý.
Trong cuộc sống, có những doanh nhân sở hữu khối tài sản khiến nhiều người ngưỡng mộ: biệt thự, siêu xe, trang sức đắt tiền và những mối quan hệ đầy quyền lực. Nhưng phía sau ánh hào quang ấy, không ít người lại đánh đổi bằng sự cô đơn, thiếu đi hạnh phúc gia đình và sự cân bằng trong cuộc sống.
Ngược lại, có những người sống giản dị, không quá giàu có nhưng lại sở hữu mái ấm hạnh phúc, những đứa con ngoan ngoãn và một cuộc đời bình yên đáng mơ ước.
Điều đó cho thấy:
Hạnh phúc thực sự không nằm ở việc chúng ta có bao nhiêu tiền, mà nằm ở việc cuộc sống của chúng ta có cân bằng hay không.
Muốn cân bằng, mỗi người cần quản trị tốt nhiều khía cạnh: tài chính cá nhân, gia đình, các mối quan hệ xã hội, công việc và sự phát triển bản thân. Đó cũng chính là tư duy của mô hình “thẻ điểm cân bằng” trong cuộc sống.
Và trong doanh nghiệp, mô hình đó được gọi là BSC – Balanced Scorecard.
BSC LÀ GÌ?
BSC (Balanced Scorecard) được hiểu là Thẻ điểm cân bằng – một công cụ quản trị chiến lược giúp doanh nghiệp:
- Xác định rõ sứ mệnh, tầm nhìn
- Cụ thể hóa mục tiêu chiến lược
- Xây dựng kế hoạch hành động
- Theo dõi và đo lường hiệu quả thực thi
Nói cách khác, BSC giúp biến chiến lược từ “ý tưởng trên giấy” thành hành động thực tế trong toàn tổ chức.
Một hệ thống BSC hoàn chỉnh luôn xoay quanh 4 trụ cột cốt lõi:
- Khách hàng
- Quy trình nội bộ
- Học hỏi & phát triển
- Tài chính
Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững bắt buộc phải cân bằng cả 4 yếu tố này.
1. KHÁCH HÀNG – NGƯỜI QUYẾT ĐỊNH DOANH NGHIỆP CÓ TỒN TẠI HAY KHÔNG
Trong thời đại cạnh tranh khốc liệt, sản phẩm tốt thôi là chưa đủ. Doanh nghiệp chỉ thực sự tồn tại khi khách hàng cảm thấy hài lòng và tiếp tục lựa chọn mình.
Sự thỏa mãn của khách hàng chính là chỉ báo sớm cho tương lai của doanh nghiệp. Bởi nếu khách hàng không hài lòng, họ sẽ nhanh chóng tìm đến một nhà cung cấp khác tốt hơn.
Điều đáng sợ là đôi khi:
- Báo cáo tài chính vẫn đẹp
- Doanh số vẫn tăng
- Nhưng khách hàng đã dần rời bỏ doanh nghiệp
Đó chính là tín hiệu cảnh báo cho một cuộc suy giảm trong tương lai.
Vì vậy, doanh nghiệp cần liên tục đo lường:
- Mức độ hài lòng khách hàng
- Tỷ lệ khách hàng quay lại
- Chất lượng dịch vụ
- Trải nghiệm khách hàng
- Giá trị mang lại cho từng nhóm khách hàng
Doanh nghiệp nào càng hiểu khách hàng, doanh nghiệp đó càng có cơ hội tồn tại lâu dài.
2. QUY TRÌNH NỘI BỘ – XƯƠNG SỐNG CỦA TỔ CHỨC
Có khách hàng rồi, câu hỏi tiếp theo là:
Làm thế nào để phục vụ khách hàng hiệu quả và giữ chân họ lâu dài?
Đó là lúc doanh nghiệp cần xây dựng quy trình nội bộ.
Trong thời đại 4.0, khoảng cách công nghệ và địa lý đang dần bị xóa nhòa. Sự khác biệt lớn nhất giữa các doanh nghiệp không còn nằm ở sản phẩm, mà nằm ở khả năng vận hành.
Một doanh nghiệp mạnh là doanh nghiệp có:
- Quy trình rõ ràng
- Phối hợp hiệu quả
- Phản ứng nhanh
- Dịch vụ nhất quán
- Trải nghiệm khách hàng tốt
Tuy nhiên, rất nhiều doanh nghiệp hiện nay đang mắc sai lầm:
Xây dựng quy trình để kiểm soát, nhưng lại vô tình “trói chân” chính tổ chức của mình.
Ví dụ:
- Quy trình thanh toán quá cứng nhắc
- Bộ phận kinh doanh không được ứng tiền kịp thời để phục vụ khách
- Nhân viên phải tự bỏ tiền túi xử lý công việc
- Thủ tục phê duyệt kéo dài
Hệ quả là:
- Nhân viên chán nản
- Tốc độ phục vụ giảm
- Khách hàng không hài lòng
- Doanh nghiệp mất dần năng lực cạnh tranh
Một quy trình tốt không phải là quy trình phức tạp.
Một quy trình tốt là quy trình:
- Kiểm soát được rủi ro
- Nhưng vẫn tạo điều kiện cho kinh doanh phát triển
3. HỌC HỎI & PHÁT TRIỂN – NĂNG LỰC KHÁNG CỰ TƯƠNG LAI
Nhiều doanh nghiệp đầu tư mạnh cho bán hàng, marketing và vận hành nhưng lại quên mất một điều quan trọng:
Con người mới là nền tảng tạo nên sự phát triển bền vững.
Khi mục tiêu của nhân viên được gắn kết với mục tiêu tổ chức:
- Năng suất lao động tăng
- Hiệu quả quản trị cao hơn
- Tinh thần làm việc tích cực hơn
- Văn hóa doanh nghiệp mạnh hơn
Ngược lại, nếu doanh nghiệp không chịu đổi mới và học hỏi, sự tụt hậu là điều tất yếu.
Nokia là ví dụ điển hình.
Họ từng là “gã khổng lồ” công nghệ toàn cầu. Về kỹ thuật, Nokia không hề yếu. Nhưng họ thất bại vì không kịp thay đổi trước xu hướng mới.
Trong khi đó, Google lại xây dựng văn hóa sáng tạo bằng cách cho nhân viên dành “20% thời gian” để nghiên cứu các dự án cá nhân. Chính tư duy này đã góp phần tạo ra những sản phẩm đột phá như Gmail hay Adsense.
Doanh nghiệp muốn tồn tại lâu dài phải xây dựng:
- Văn hóa học hỏi
- Tư duy đổi mới
- Năng lực thích nghi
- Khả năng sáng tạo liên tục
Nếu không, tổ chức rất dễ trở thành “Nokia thứ hai”.
4. TÀI CHÍNH – THƯỚC ĐO SỨC KHỎE DOANH NGHIỆP
Có một câu nói rất hay:
“Numbers don’t lie – Những con số không biết nói dối.”
Tài chính phản ánh:
- Doanh nghiệp đang khỏe hay yếu
- Dòng tiền có ổn định không
- Hiệu quả vận hành ra sao
- Rủi ro đang nằm ở đâu
Đây cũng là cơ sở để:
- Nhà đầu tư quyết định góp vốn
- Ngân hàng quyết định cho vay
- Cổ đông đánh giá năng lực điều hành
Thực tế hiện nay, phần lớn doanh nghiệp chỉ tập trung xây dựng hệ thống bán hàng để tăng doanh thu. Nhưng các hệ thống:
- tài chính,
- nhân sự,
- hành chính,
- kiểm soát nội bộ
lại bị xem nhẹ.
Hệ quả là:
- Dòng tiền mất kiểm soát
- Chi phí phình to
- Không có kế hoạch tài chính rõ ràng
- Thiếu kỷ luật tài chính
Doanh nghiệp có thể tăng trưởng rất nhanh, nhưng cũng có thể sụp đổ rất nhanh.
Tuy nhiên, nếu chỉ chăm chăm nhìn vào tiền mà bỏ quên:
- khách hàng,
- quy trình,
- con người,
- xu hướng phát triển
thì doanh nghiệp chỉ đang “buôn bán”, chứ chưa thật sự xây dựng một tổ chức bền vững.
BSC – TẤM BẢN ĐỒ CHIẾN LƯỢC CỦA DOANH NGHIỆP
Một doanh nghiệp muốn phát triển bền vững phải đứng vững trên đủ 4 chân trụ:
- Khách hàng
- Quy trình nội bộ
- Học hỏi & phát triển
- Tài chính
Chỉ cần một trụ cột suy yếu, toàn bộ tổ chức sẽ mất cân bằng.
Cũng giống như một chiếc xe thiếu bánh, doanh nghiệp sẽ rất khó đi xa.
BSC giúp nhà quản trị:
- Nhìn doanh nghiệp một cách toàn diện
- Cân bằng giữa ngắn hạn và dài hạn
- Đồng bộ mục tiêu toàn tổ chức
- Chuyển hóa chiến lược thành hành động cụ thể
Nó giống như:
- bản đồ định hướng,
- la bàn chiến lược,
- và hệ thống cảnh báo sớm cho doanh nghiệp.
Tuy nhiên, BSC chỉ cho chúng ta biết:
- cần đi đâu,
- cần đạt điều gì.
Vậy làm thế nào để đo lường việc thực hiện?
Làm sao biết nhân sự có đang đi đúng hướng hay không?
Đó chính là vai trò của KPI.
BSC VÀ KPI – ĐÔI BẠN ĐỒNG HÀNH
Nếu BSC là “bản đồ chiến lược” thì KPI chính là “thước đo hành động”.
BSC giúp lãnh đạo xác định mục tiêu.
KPI giúp đo lường mức độ hoàn thành mục tiêu đó.
Hai công cụ này không thể tách rời nếu doanh nghiệp muốn:
- tăng trưởng bền vững,
- vận hành hiệu quả,
- và hiện thực hóa tầm nhìn dài hạn.
Vậy KPI được xây dựng như thế nào?
Làm sao để KPI không trở thành áp lực mà trở thành động lực phát triển?
Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ở phần tiếp theo.
Rất mong nhận được thêm các góc nhìn, chia sẻ và kinh nghiệm thực tế từ quý độc giả và anh/chị doanh nhân về chủ đề này.
