Tôi chưa từng thấy doanh nghiệp nào thiệt hại vì có một kế toán quá khó. Nhưng đã gặp rất nhiều doanh nghiệp trả giá vì kế toán quá hiền.
“Em cứ thanh toán đi.”
“Hồ sơ bổ sung sau.”
“Đối tác quen mà, lo gì.”
“Từ trước đến giờ vẫn làm thế.”
…
Nếu bạn là kế toán, chắc chắn những câu này không hề xa lạ.
Và cũng chính những câu tưởng như rất bình thường ấy đã mở đầu cho không ít cuộc thanh tra thuế mà tôi từng tham gia.
Cách đây không lâu, một CEO gọi cho tôi.
Giọng anh khá nặng nề. “Cô ơi… công ty em vừa bị truy thu gần 2 tỷ.”
Tôi hỏi: “Sai ở đâu?”
Anh trả lời rất thật: “Sai từ rất nhiều năm trước.”
Khi tôi xem lại hồ sơ, điều khiến tôi bất ngờ không phải là những sai phạm quá phức tạp.
Mà ngược lại.
Hầu hết đều bắt đầu từ những việc rất nhỏ.
- Một hợp đồng ký sau ngày nghiệm thu.
- Một khoản thanh toán thiếu điều kiện theo quy định.
- Một biên bản bàn giao không đầy đủ.
- Một hóa đơn xuất sai thời điểm.
- Một khoản chi có thật, nhưng hồ sơ lại không đủ để chứng minh.
Toàn những thứ mà ngày làm phát sinh, ai cũng nghĩ:
“Không sao đâu.”
Tôi hỏi kế toán: “Sao lúc đó em vẫn hạch toán?”
Bạn ấy cúi đầu.
“Em có nhắc…”
“Nhưng phòng kinh doanh bảo cần xử lý gấp.”
“Sếp bảo cứ làm trước.”
“Em nghĩ sau này bổ sung cũng được…”
Tôi không trách bạn ấy.
Tôi chỉ thấy tiếc.
Một người làm nghề đủ chuyên môn.
Nhưng lại quá hiền.
Quá ngại nói “không”.
Gần 20 năm làm nghề, tôi nhận ra rằng: Kế toán càng hiền…
… doanh nghiệp càng dễ gặp rủi ro.
Bởi người hiền thường sợ mất lòng.
Ngại nhắc.
Ngại từ chối.
Ngại yêu cầu làm lại.
Ngại nói rằng hồ sơ chưa đủ.
Ngại phản biện quyết định của lãnh đạo.
Cuối cùng…
Mọi thứ đều được “linh động”.
Cho đến ngày cơ quan thuế bước vào.
Có lần tôi hỏi một chị kế toán trưởng:
“Sao chị khó thế?”
Chị cười.
Rồi chỉ nói đúng một câu. “Em dễ với mọi người hôm nay thì vài năm nữa sẽ không ai dễ với doanh nghiệp.”
Câu nói ấy quá đúng.
Người bán hàng nhìn thấy doanh số.
Người sản xuất nhìn thấy tiến độ.
Người mua hàng nhìn thấy giá.
Chỉ có kế toán nhìn thấy…
… hậu quả.
Họ nhìn thấy khoản chi có thể bị loại.
Nhìn thấy hóa đơn có nguy cơ không được chấp nhận.
Nhìn thấy hợp đồng có thể bị đánh giá không đủ căn cứ pháp lý.
Nhìn thấy những rủi ro mà rất nhiều người chỉ nhận ra khi đã quá muộn.
Đó là lý do họ luôn hỏi.
- Luôn kiểm tra.
- Luôn yêu cầu bổ sung.
- Luôn bắt sửa.
Không phải vì thích làm khó.
Mà vì họ biết cái giá của một phút dễ dãi.
Tôi từng gặp một nữ kế toán.
Đi đến công ty nào cũng bị gọi bằng một biệt danh rất vui.
“Bà chằng.”
Nhân viên sợ.
Phòng kinh doanh sợ.
Phòng mua hàng cũng sợ.
Vì hồ sơ thiếu một chữ ký…
Chị trả lại.
Thiếu biên bản…
Chị trả lại.
Thanh toán sai quy trình…
Chị cũng trả lại.
Có người còn nói:
“Chị làm như cơ quan thuế ấy.”
Chị chỉ cười.
Không giải thích.
Ba năm sau.
Doanh nghiệp thanh tra thuế.
Hàng nghìn bộ hồ sơ được kiểm tra.
Kết quả, số thuế bị truy thu rất nhỏ so với quy mô doanh nghiệp.
Hôm đoàn thanh tra ra về, giám đốc bước vào phòng kế toán: “Ngày trước anh ghét em bao nhiêu, hôm nay anh biết ơn em bấy nhiêu.”
Tôi nghĩ…
Đó là phần thưởng lớn nhất của người làm kế toán.
Không phải tiền.
Không phải chức vụ.
Mà là đến một ngày, doanh nghiệp hiểu rằng sự khó tính của mình không hề vô nghĩa.
Nhiều người vẫn nghĩ kế toán là người ghi chép.
Tôi thì không.
Theo tôi, kế toán là tuyến phòng thủ cuối cùng của doanh nghiệp.
Nếu tuyến phòng thủ ấy quá mềm.
Rủi ro sẽ đi thẳng vào sổ sách.
Đi thẳng vào báo cáo tài chính.
Rồi đi thẳng vào kết luận của cơ quan thuế.
Lúc ấy, người trả giá không chỉ là kế toán.
Mà là lợi nhuận của cả doanh nghiệp.
Là một CEO, điều tôi cần ở kế toán chưa bao giờ là một người biết chiều ý.
Tôi cần một người dám làm mất lòng tôi khi cần.
Dám nói:
“Không.”
Không phải vì chống đối.
Mà vì biết rằng nếu hôm nay kế toán không giữ nguyên tắc…
Ngày mai doanh nghiệp sẽ phải giữ… biên lai nộp phạt.
Nếu công ty bạn đang có một kế toán suốt ngày đòi hóa đơn.
Nhắc hợp đồng.
Xin biên bản.
Bắt bổ sung chứng từ.
Đừng vội than rằng họ “dữ như bà chằng”.
Bởi có thể chính người đang khiến bạn mất thêm mười phút hôm nay…
… lại đang âm thầm giữ lại cho doanh nghiệp hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng trong tương lai.
Đến cuối cùng tôi mới hiểu…
Một kế toán giỏi không phải là người làm hài lòng tất cả mọi người.
Mà là người đủ bản lĩnh để bảo vệ doanh nghiệp, ngay cả khi phải chấp nhận trở thành người “khó chịu” nhất công ty.
