Là chủ doanh nghiệp hay nhà đầu tư, có ý tưởng kinh doanh thôi chưa đủ. Điều quan trọng là phải xây dựng được mô hình tài chính phù hợp để biết doanh nghiệp có thể vận hành hiệu quả, tạo ra lợi nhuận và phát triển bền vững hay không.
Hoạch định mô hình tài chính công ty thực chất là việc xây dựng:
- Kết cấu tài sản
- Kết cấu nguồn vốn
- Kết cấu chi phí
- Công thức tạo ra lợi nhuận
Mục tiêu cuối cùng là giúp doanh nghiệp vận hành ổn định, kiểm soát dòng tiền tốt và hạn chế việc huy động vốn vượt quá khả năng.
1. Thiết lập cơ cấu Bảng cân đối kế toán (BCĐKT)
BCĐKT phản ánh:
- Công ty đang có bao nhiêu tài sản
- Nguồn hình thành tài sản từ đâu
- Cấu trúc tài chính hiện tại như thế nào
Một BCĐKT cơ bản gồm:
Tài sản
- Tài sản ngắn hạn
- Tài sản dài hạn
Nguồn vốn
- Vốn chủ sở hữu
- Nợ phải trả
Khi đọc BCĐKT, doanh nghiệp nên tập trung vào 4 chỉ tiêu chính:
- Tổng tài sản
- Tổng nợ phải trả
- Các khoản phải thu
- Hàng tồn kho
Thông qua các tỷ lệ này, doanh nghiệp sẽ hình dung được:
- Quy mô tài chính
- Mức độ sử dụng đòn bẩy
- Khả năng quản trị công nợ
- Hiệu quả sử dụng hàng tồn kho
Ví dụ:
Nếu doanh nghiệp có:
- Tổng tài sản: 100 tỷ
- Nợ phải trả: 90 tỷ
- Hàng tồn kho: 70 tỷ
Thì cần xem xét liệu lượng tồn kho lớn như vậy có nằm trong chiến lược kinh doanh hay đang gây áp lực dòng tiền.
BCĐKT giúp nhìn ra “doanh nghiệp đang lớn đến đâu”, nhưng chưa phản ánh hiệu quả hoạt động.
2. Thiết lập Bảng kết quả sản xuất kinh doanh (KQKD)
Bảng KQKD gồm 3 phần chính:
- Doanh thu
- Chi phí
- Lợi nhuận
Trong quản trị tài chính, điều quan trọng không chỉ là lợi nhuận bao nhiêu mà là:
- Chi phí đang chiếm tỷ trọng bao nhiêu?
- Khoản nào đang tăng bất hợp lý?
- Doanh thu tăng có đi kèm hiệu quả không?
Nhiều doanh nghiệp hiện nay ghi nhận chi phí chưa đúng bản chất, dẫn đến khó kiểm soát vận hành. Vì vậy, việc phân loại rõ:
- Giá vốn
- Chi phí bán hàng
- Chi phí quản lý
- Chi phí tài chính
sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản trị chi phí.
3. Quản trị chi phí là quản trị tỷ lệ
Quản trị tài chính bền vững không nằm ở việc cắt từng khoản chi nhỏ lẻ mà nằm ở:
- Kiểm soát kết cấu chi phí
- Xây dựng định mức chi phí
- Theo dõi tỷ lệ chi phí trên doanh thu
Ví dụ:
- Doanh thu tăng 10%
- Nhưng chi phí tăng 15%
=> Khi đó doanh nghiệp cần xem lại hiệu quả tăng trưởng, bởi doanh thu tăng nhưng lợi nhuận không tăng thì việc mở rộng chưa chắc mang lại giá trị.
Doanh nghiệp nên:
- Giao khoán chi phí theo định mức
- Thưởng khi tiết kiệm hiệu quả
- Kiểm soát vượt ngân sách
Đây mới là tư duy quản trị tài chính thực tế và bền vững.
Kết luận
Hoạch định mô hình tài chính không phải là công việc chỉ dành cho kế toán hay CFO, mà là nhiệm vụ quan trọng của CEO và chủ doanh nghiệp.
Một mô hình tài chính tốt sẽ giúp doanh nghiệp:
- Kiểm soát dòng tiền
- Tối ưu cơ cấu vốn
- Hạn chế rủi ro tài chính
- Tăng hiệu quả vận hành
- Phát triển bền vững
Lời khuyên dành cho CEO và chủ doanh nghiệp:
Hãy đảm bảo tài chính, dòng tiền và công nợ của công ty luôn được phản ánh minh bạch, chính xác và cập nhật kịp thời. Đừng để doanh nghiệp ngày càng lớn nhưng dòng tiền lại ngày càng thiếu hụt.
